Mehmet Öztürk Laboratuvarı

Hepatoselüler Kanserlerin Genetik ve Epigenetiği

 

Mehmet Öztürk mehmet.ozturk@deu.edu.tr
Grup Üyeleri
Evin Özen-İşcan, Doktora Sonrası Araştırmacı
Umur Keleş, DVM, Doktora Öğrencisi
Umut Ekin, Doktora Öğrencisi
Aybike Erdoğan, Doktora Öğrencisi
Tuğçe Batur, Doktora Öğrencisi
Özden Öz, Doktora Öğrencisi

GENEL BAKIŞ

Karaciğer kanseri, çoğunlukla yetişkinleri etkileyen hepatoselüler karsinoma (HSK) ve kolangiokarsinoma; ve çocukluk çağında ortaya çıkan hepatoblastoma olarak alt gruplara ayrılır. HSK, kanser kaynaklı ölümlerde dünyada üçüncü sıradadır ve her yıl bir milyondan fazla hasta bu nedenle hayatını kaybetmektedir. Bu tümörlerde görülen genomik bozukluklar yüksek düzeyde heterojenlik göstermektedir ve tümörlerin epigenetik durumu iyi tanımlanamamıştır. Ayrıca tümörler kemoterapi ve radyo terapiye doğal olarak dirençlidirler ve etkilenen hastaların beş yıllık sağ kalım oranları çok düşüktür. Yeni hedefler ve yeni anti-tümör ilaçların keşfedilmesi için hepatoselüler kanserlerinin moleküler mekanizmalarını keşfetmek hayati öneme sahiptir.

ARAŞTIRMA ALANLARI

Grubumuzun öncelikli hedefi, hepatoselüler kanserlerin genetik, epigenetik ve fenotipik özelliklerini araştırarak, HSK için yeni kanser belirteçleri ve epigenetik hedefler belirlemek; ve bu hedeflere yönelik yeni tedavi yöntemleri geliştirmektir. Grubumuzun temel araştırma alanları:

1- Hücre yaşlanması büyüme kontrolünden kaçışın mekanizmaları: Bu çalışmalar için hücre hatları (in vitro ve immunsupresif farelerden elde edilmiş tümör örnekleri ), hasta örnekleri kullanılmaktadır.

2- Epigenetik: Grubumuz, Stefan Dimitrov’un (Institute Albert Bonniot, Fransa) grubunun oluşturduğu, histon varyant genlerinin koşullu olarak karaciğerden silinebildiği fare modelinde “Uyuyan Güzel” transpozonları kullanılarak karaciğer tümör oluşturulmasını (Yrd. Doç. Dr. Kasım Diril ile işbirliği) in vivo model olarak kullanmaktadır. Seçilen histon varyant genleri, 4-OHT enjeksiyonuyla yalnızca karaciğer spesifik olarak silinebilmektedir. Grubumuz, histon varyant genlerinin silinmesinin karaciğerin gelişiminde, rejenerasyonunda, karsinojenezindeki rolünü aydınlatmayı hedeflemektedir.

3- Hücre yüzey proteinleri: HSK hücrelerinin yüzeyinde anormal düzeyde ifade olan proteinler incelenecektir.

ÖNE ÇIKAN UNSURLAR

Grubumuzun elde ettiği en yeni bulgular, HSK hücrelerinin ölümsüzleşmesinde, hücresel yaşlanmaya bağlı olayların etkisinin altını çizmektedir. Bunun için grubumuz, hücresel yaşlanma ve siroz, ya da ölümsüzlük ve hepatoselüler karsinoma ile ilişkili gen gruplarının ifadelerini belirlemek için genom boyunca ifade analizi yöntemini kullanmıştır. Şaşırtıcı biçimde çok büyük sayılarda gen gruplarının etkilendiği gözlenmiştir ve bu genler arasında siroz ve HSK’yı birbirinden ayırabilen bir grup gen (gen imzası) keşfedilmiştir(Ozturk et al., PNAS 2006, Yildiz et al. PLoS ONE, 2013). Grubumuz ayrıca hasta sağ kalımını mükemmel biçimde öngörebilen farklı bir gen imzası tanımlamıştır (PATENT PENDING PCT/EP2014/058293).
Mehmet Öztürk Şekil

 

ÖDÜLLER VE TANINMA
• Altın Havan Onur Ödülü (2016), Eczacı Dergisi.
• Koç Sağlık Bilimleri Ödülü (2004), Bilkent Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü’ne.
• TWAS (Gelişen Dünya İçin Bilimler Akademisi) üyeliği, 1996’dan beri
• EMBO (Avrupa Moleküler Biyoloji Organizasyonu) üyeliği, 1994’ten beri
• TÜBA (Türkiye Bilimler Akademisi) Üyesi, 1995’ten beri
• TÜBİTAK-TWAS Bilim Ödülü (1995)
YAYINLAR (seçili)
Tüm yayınlar ve atıflar: Google Scholar: Mehmet Ozturk
• Cevik D, Yildiz G, Ozturk M. Common telomerase reverse transcriptase promoter mutations in hepatocellular carcinomas from different geographical locations. World Journal of Gastroenterology 21:311, 2015
• Yildiz G, Arslan-Ergul A, Bagislar S, Konu O, Yuzugullu H, Gursoy- Yuzugullu O, Ozturk N, Ozen C, Ozdag H, Erdal E, Karademir S, Sagol O, Mizrak D, Bozkaya H, Ilk HG, Ilk O, Bilen B, Cetin-Atalay R, Akar N, Ozturk M. Genome-Wide Transcriptional Reorganization Associated with Senescence-to-Immortality Switch during Human Hepatocellular Carcinogenesis. PLoS One 8: e64016, 2013.
• Ceran C, Cokol M, Cingoz, Tasan I, Ozturk M, Yagci T. Novel anti- HER2 monoclonal antibodies: synergy and antagonism with tumor necrosis factor-α. BMC Cancer 12:450, 2012.
• Gursoy-Yuzugullu O, Yuzugullu H, Yilmaz M, Ozturk M. Aflatoxin genotoxicity is associated with a defective DNA damage response bypassing p53 activation. Liver International 31:561-571, 2011.
• Mumcuoglu M, Bagislar S, Yuzugullu H, Alotaibi H, Senturk S, Telkoparan P, Gur-Dedeoglu B, Cingoz B, Bozkurt B, Tazebay senescent progeny as a mechanism underlying breast cancer cell heterogeneity. PLOS ONE 5(6) :e11288, 2010.
• Senturk S, Mumcuoglu M, Gursos-Yuzugullu O, Cingoz B, Akcalı KC, Ozturk M. Transforming growth factor-beta induces senescence in hepatocellular carcinoma cells and inhibits tumor growth.
52:966-974, 2010.
• Alotaibi H, Ricciardone MD and Ozturk M. Homozygosity at variant MLH1 can lead to secondary mutation in NF1, Neurofibromatosis Type I and Early Onset Leukemia. Mutation Research/Fundamental and Molecular Mechanisms of Mutagenesis 637:209-214, 2008.
• Ozturk N, Erdal E, Mumcuoglu M, Akcali KC, Yalcin O, Senturk S, Arslan-Ergul A, Gur B, Yulug I, Cetin-Atalay R, Yakicier C, Yagci T, Tez M, Ozturk M. Reprogramming of replicative senescence in hepatocellular carcinoma-derived cells. Proceedings of National Academy of Sciences USA 103:2178-2183, 2006.
PATENTLER (son 5 yıl)
• PATENT PENDING PCT/EP2014/058293. Methods for diagnosis and monitoring the response to treatment of hepatocellular carcinoma. B element (Rennes, FR), C Coulouarn (Rennes, FR), M Ozturk (Grenoble, FR). European Patent Office.